وجدان داشته باشیم

خیلی از ما، قبل از اینکه مسلمان باشیم و افغان باشیم، دزد، بیوجدان و غرق در فساد هستیم. این را از آن جهت گفتم که بسیاری، دستی به ریش میکشند و میگویند، فضل خدا ما که مسلمان و افغان هستیم، برخی دیگر، اگر ادعای فضل داشته باشند، تاریخ پنجهزار ساله را هم قاطی میکنند و لافهای بی محتوا میزنند.
دزدی و بیوجدانی که از مصادیق فساد و بحران اخلاق است در این جامعه، مقدمتر و فربهتر از هر هویت دیگر است. این دزدی و به یغمابری، در انواع و اشکال مختلف، از رأس هرم جامعه شروع میشود و تا قاعده آن امتداد مییابد. محکمترین دلیلش هم این است که این جامعه و این دولت، بر اساس آمارهای ملی و بینالمللی، جزو رکوردداران و نامداران فساد در دنیا شناخته میشود. مسلمان بودن و افغان بودن که ما را از از دزدی، از بیوجدانی، از فساد و از بداخلاقی باز ندارد، نه تنها جای افتخار ندارد که مایه ننگ و آبرو ریزی است. دزدی و چپاولگری مقامات حکومتی بی نیاز از توضیح است، از این روست که حادترین مشکل ما، امروزه فساد در دستگاه حکومت است.
اما مشکل تنها این نیست، اساس مشکلات در این است که در این جامعه وجدان مرده است و فساد و دزدی به یک فرهنگ تبدیل شده است. به این جهت است که شاهراههای ما که در مقایسه با شاهراههای جوامع پیشرفته یک کورهراهی بیش نیست، شبها از شر راهزنانی که هم مسلماناند و هم افعان مسدود است و فقط روزها رفتوآمد صورت میگیرد! قصههای راهزنان، در افسانهها و در بین انسانهای اولیه، در این جامعه، هنوزساری و جاری است و عینیت دارد.
کافی است سری به دنیای معاملات و دادوستد خرد و بزرگ بزنید، خواهید دید که در میان مسلماننان افغان که چهبسا، برخی آنان در هنگام نماز دست از معامله بکشند و بسوی مسجد بدوند، چیزی به نام، انصاف، مروت و اخلاق وجود ندارد. یک جنس را دو برابر بهای اصلی آن، قیمت میکنند و پس از چانه زنی 30 تا 40 درصد از قیمت خرید ادعایی پایینتر میفروشند. یک محصول که تاریخ انقضایش گذشته باشد، ممکن است چند بار تاریخش تجدید گردد که چیز جز بازی کردن با سلامت مردم از سر بیوجدانی نیست.
اگر چیزی را در معابر و مکانهای عمومی گم کنید، احتمال زیاد دارد که دیگر، هرگز پیدا نشود و بدست شما نرسد. چرا که او به دست یک افغان غیرتمند و مسلمان میافتد! در جوامع دیگر، حتا گاهی مبالغ کلانی پول، پس از گم شدن، پیدا میشود و به دست صاحبش میرسد.
من زیاد گم میکنم و تجربه زیادی در این باره دارم وسائل دیگر را شاید بتوان توجیهی برای عدم پیدا شدنش، پیدا کرد؛ ولی تلفن را که به آسانی میشود به صاحبش بازگرداند؛ ولی در بسیاری از موارد، بر گشتی در میان نبوده است.
بنابراین، قبل از اینکه مسلمان باشیم و افغان باشیم. انسان باشیم و وجدان داشته باشیم. مسلمان یا مسلمانانی که غرق در فساد وبد اخلاقی باشند، چیزی برای افتخار ندارند، عباداتی که بجای میآورند چیز بیش از عادات نیست.