جنبشهای عقیم

جامعه مدنی، رکنی از ارکان دموکراسی است. بدون نهادهای مدنی و نهادهای مردمی، دموکراسی بیمعنا است. جامعه مدنی از خواستههای مردم منشأ میگیرد و پرورش مییابد و بر کارکرد دولتمردان، نظارت میکند. بنابراین؛ یک نوع مکانیسمِ عام است، برای طرح خواستههای مردم، تأمین مطالبات آنها و نظارت بر دولت. جامعه مدنی ممکن است، در مواردی دست به دامان مردم شود و از آنها بخواهد که در شرایط حساس و خطیر، تنها، صدای وکالت؛ کارساز نیست، باید مردم خود به میدان آیند و مطالبات خود را به صورت گسترده و فراگیر مطرح سازند. تا جلو نابسامانیها را بگیرند و از استبداد رای و خودکامگی پیشگیری نمایند. این مطالبات، الزماً، قانونمحور، مردممدار و عاری از خشونت است. از آنجایکه دولتمردان در نظامهای دموکراتیک، جایگاهی فراتر از وکالت ندارند؛ لذا، در اغلب موارد، خواستههای مردم، برآورده میشود و حرکتهای مدنی به نتیجه دلخواه منجر میگردد. بنابراین، برای نهادینهکردن جامعه مدنی که چیزی نمیتواند باشد جز تحکیم قانونمداری و مردم سالاری؛ باید همت مضاعف به خرج داد که به ثمر نشستن درخت آن سایه دلانگیز و میوه شیرین دارد. لذا توهین و تحقیر کارکردهای جامعه مدنی، تنها از ذهنهای اقتدارگرا، استبدادزده و نان به نرخروزخور تراوش میکند، چرا که فعالیت جامعه مدنی را نوعی موی دماغ میدانند تا مبادا کاستیها را برملا سازد و منافع آنان را به مخاطره اندازد.
اما کارنامه جامعه مدنیِ جوان ما، درخشان نیست و جنبشهای مردمی ما عقیم است. آنچه حرکتهای مدنی و جنبشهای مردمی جامعه را عقیم میکند و مانع آن میشود، تا به نتیجه دلخواه دست یابند، شبیخون و راهزنی کاسبان قدرت و وندیهای سیاست است. کسانی که به گفتمان جامعه مدنی و قانونمداری آشنایی ندارند و فقط دنبال منافع شخصی هستند، همین که حرکتهای مردمی به جریان میفتند و خواستههای منطقی و برحقی مطرح میشوند و امیدواریها شکل میگیرند، آنان از راه میرسند و مطالبات مردم را در راستای منافع خود مصادر می نمایند؛ و در مواردی، شعارها و مطالبات فراقانونی را مطرح میکنند. چنین اشخاصی، تقریبا قریب به اتفاق، خواستگاه قومی دارند و از مقبولیت ملی برخوردار نمیباشند. آنان تلاش میکنند با دمیدن احساسات و کمرنگ ترکردن عقلانیت، خود را به قهرمانان قوم تبدیل نمایند در حالی که نمیدانند عصر قهرمان سازی و قهرمان پروری، برای همیشه سپری شده است. این چنین است که جنبشهای مردمی ما که بارقههای امید را خلق میکنند و تا میخواهند گامی بردارند و کجیها را اصلاح کنند، از سوی عناصر فرصتطلب، از پشت خنجر میخورند و عقیم میگردند.