محدوده آزادی

داشتن عقاید و باورهای مختلف و آزادی در برپایی آیین ها و مناسک دینی و مذهبی و پذیرش تکثر فرهنگی و اعتقادی از حقوق اولیه انسانی و از ویژگی های جامعه باز، دموکراتیک و مدرن است؛ اما این حق و آزادی تا آنجاست که به آزادی دیگران آسیب نزند، محدویت و مزاحمتی برای دیگران خلق نکند. چرا که به صورت منطقی، هیچ کس حق ندارد اعمال حق خود را وسیله ضرر زدن و مزاحمت به غیر قرار دهد و اصولا سواستفاده از حق ممنوع است.
بنابراین، هیچ دسته و گروهی حق تحمیل عقایید باورها و سلیقه های خود به دیگران را ندارد و نباید به این فکر بود که همگان باید به سان ما بیندیشند و عمل نمایند. یک دست سازی جامعه در عین حال که امر ناممکن است، خطرناک هم است؛ لذا با شکیبایی، می بایست تنوع اندیشه ها و تفاوت کنش ها را در جامعه پذیرفت و به آزادی دیگران در چهار چوپ قانون احترام گذاشت. آزادی ها و حقوق خود را نیز در حد متعارف، به صورت منطقی و در چهار چوب قانون اعمال کرد. مرز آزادی را باید به رسمیت شناخت، مرز آزادی، آخرین محدوده قلمروی آزادی دیگران است. آزادی نمی تواند نا محدود باشد. آزادی نا محدود؛ یعنی هرج و مرج؛ یعنی تقابل آزادی ها و تضاد رفتارها. پس باید آزادی و حریم دیگران را پاسداشت و به آنها احترام گذاشت، تا آزادی و حریم ما پاسداشته شود و مورد احترام قرار گیرد.